تبلیغات
مجله اینترنتی کاروک : علم وفناوری،کامپیوتر و اینترنت،ورزش،تغذیه،سلامت - علم تغذیه سالم



پروتئین و نقش آن در ساختارهای بیولوژیکی 
 
زنده !


میتوان گفت که پروتئین ها، یک سری تركیبات آلی بزرگ و پیچیده هستند که عامل اصلی و اولیه حیات محسوب می شوند ، و در واقع بدون آنها حیات ممكن نیست. كلمه پروتئین از واژه پروتئوس به معنی «رتبه اول » گرفته شده است.


 پروتئین ها مانند كربوهیدرات ها و چربی ها دارای كربن، هیدروژن و اكسیژن هستند و علاوه بر اینها حاوی مقداری ازت (نیتروژن) نیز هستند.درحدود یك ششم پروتئین، ازت است. واحدهای تشكیل دهند پروتئین ها اسیدهای آمینه نام دارند . در بدن انواع موجودات زنده و همچنین مواد غذایی حدود 20 نوع اسید آمینه شناسایی شده . در خلال فرایند هضم غذا ، پروتئین ها به اسیدهای آمینه تبدیل می شوند.زیرا آمینو اسیدها واحد‌های سازنده بافت‌های ماهیچه ای‌ در جانداران پر سلولی هستند .همچنین آمینو اسیدها نقش قابل توجهی‌ در فرایند‌های فیزیولوژیکی مرتبط با انرژی، ریکاوری،عملکرد مغز،حالات ماهیچه‌ها و به دست آوردن قدرت و چربی‌ سوزی ایفا می کنند.
بطور کلی پیکرۀ هرگونۀ حیوانی و گیاهی، پروتئین های خاص خود را دارد. به علاوه در هر گونه نیز پروتئین های هر بافت منحصر به همان بافت است. پروتئین ها به عنوان یك ماده مغذی حجیم ، با واحد گرم اندازه گیری می شوند. هر گرم پروتئین مساوی با چهار كیلوگرم انرژی است. معمولاً پروتئین ها در رژیم های غذایی 10 تا 15 درصد انرژی را تأمین می كنند. همچنین در بدن، پروتئین اضافی به چربی قابل تبدیل است.



در کل پرتئینها سه نقش اساسی را در بدن موجودات زنده ایفا 

می کنند ، که عبارتند از :  

1- نقش ساختار سازی و ساختمانی

2- ِاعمال تنظیمات بیولوژیکی

3- تأمین انرژی مورد نیاز برای فعالیتهای روتین

در نقش ساختار سازی می توان گفت که ، پروتئین ها اجزای تشکیل دهنده و ضروری تمام سلول ها در موجودات زنده هستند. نیمی ازماهیچه ها را پروتئین ها تشکیل می دهند . كلاژن یك پروتئین ساختمانی اصلی در استخوان ها، تاندون ها، رباط ها، دیواره رگ ها، پوست و بافتهای هم بند است. زمانی كه یك بافت جدید ساخته می شود، به عنوان مثال در دوران بارداری، نوزادی و كودكی، واحدهای پروتئینی بیشتری مورد نیاز است.

ِاعمال تنظیمات بیولوژیکی : بسیاری از مواد تنظیم كننده عملکردهای بدن نظیر كروموزوم ها، هورمون ها،‌ آنزیم ها، رنگدانه های پوست و ... ماهیت پروتئینی دارند. پروتئین ها برای حفظ تعادل اسید و باز در بدن نیزلازم هستند.

تأمین انرژی: اگراز طریق رژیم غذایی کربوهیدراتی و چربی ، كالری كافی به بدن نرسد، بدن پروتئین غذایی بافتها را برای تأمین انرژی به مصرف می رساند. در گرسنگی های طولانی مدت و مزمن، بدن اگر ذخایر كربوهیدرات و چربی نداشته باشد ، اجباراً بافت های پروتئینی را برای تأمین انرژی مورد استفاده قرار می دهد و البته پروتئین ماهیچه ها قبل از پروتئین اندام های حیاتی مانند قلب، ریه ها و مغز استفاده می شود. برعكس ، اگر رژیم غذایی ، پروتئینی بیشتر از نیاز بدن جهت ساختن و ترمیم بافت ها فراهم كند، پروتئین اضافی فوراً به صورت انرژی (به شكل گلوكز) در دسترس قرار می گیرد یا به صورت چربی ذخیره می شود.

قابلیت هضم پروتئین: در بزاق دهان آنزیمی كه پروتئین ها را تجزیه كند، وجود ندارد. پس بنابراین اولین مرحله هضم در معده آغاز می شود و نهایتاً در روده كوچك كامل می شود.
درصدی از پروتئین كه بدن آن را برای جذب در دسترس سیستم گوارش قرار می دهد ، قابلیت هضم پروتئین نامیده می شود. در حدود 97 درصد پروتئین موجود در شیر و تخم مرغ قابلیت هضم و جذب را دارد ، اما پرتئینهایی مثل : پروتئین گوشت قرمز، مرغ و ماهی كمتر هضم می شوند. حدود 75 تا 85 درصد پروتئین های گیاهی هم قابلیت هضم و جذب را در بدن دارند .دفع مواد زاید حاصل از متابولیسم اسیدهای آمینه ، از طریق لوله گوارشی روده بزرگ ، كلیه ها، پوست و ریه ها انجام می شود.
بطور کلی اسیدهای آمینه ازلحاظ نقش تغذیه ای به دو گروه ضروری و غیر ضروری تقسیم می شوند. اسیدهای آمینه ای را كه خود بدن نمی تواند آنها را بسازد، اسیدهای آمینه ضروری می نامند. از حدود 20 اسید آمینه موجود در طبیعت 9 ِقسم از آنها ، ضروری هستند كه باید از رژیم غذایی روزانه تأمین شوند. پروتئین هایی هم كه شامل مقدار مناسبی از تمام اسیدهای آمینه ضروری هستند، به نام پروتئین كامل یا پروتئین با كیفیت خوب و ارزش بیولوژیكی بالا نامیده می شوند. جالب است که بدانید تنها پروتئین موجود درتخم مرغ و شیر پروتئین كامل است، و سایر پروتئین های حیوانی، نیمه كامل هستند ، البته به استثنای ژلاتین حیوانی كه صرفاً فاقد دو اسید آمینه ضروری «لیزین و تریپتوفان»است و از پروتئین های نسبتاً كامل به حساب می آید. 


 مخلوط كردن دو نوع پروتئین گیاهی یا افزودن مقدار كمی پروتئین حیوانی به یك پروتئین غیر كامل باعث بالا رفتن ارزش بیولوژیكی پروتئین غیر كامل خواهد شد. به عنوان مثال : می توان از مخلوط گندم و سویا، مخلوط مقداری شیر و فراورده های گندم، مخلوط کردن حبوبات و غلات و .... نام برد. معمولاً اسیدهای آمینه ضروی در پروتئین حیوانی ( شیر ، تخم مرغ ، گوشت قرمز ،گوشت سفید و .... ) به مقداری زیاد است كه مقدار كمی ازآنها می تواند كمبود اسیدهای آمینه پروتئینهای گیاهی در بدن را جبران كند . 
حبوبات و مغزدانه ها نیز منابع غنی پروتئین به شمار می روند. اگر چه كیفیت و مقدار  پروتئین آنها كمتر است، اما به دلیل مقدار  مصرف زیاد حبوبات ، نان، غلات، برنج و ماكارونی و... درصد مهمی از پروتئین مورد نیاز بدن از این مواد فراهم می شود . البته  سبزی ها و میوه ها هم بخش كوچكی از پروتئین رژیم غذایی ما را فراهم می كنند.
سوء تغذیه ناشی از کمبود پروتئین در بدن به شكل دو نوع بیماری ظاهر می شود ، كه با نام های «كواشیوركور»و «ماراسموس » نامگذاری شده است. 

كواشیوركور: در این بیماری كالری كافی به بدن می رسد ( از طریق کربوهیدراتها ، چربی ها و قند ها ) ولی بدن دریافت کافی از پروتئین های ضروری را ندارد. تورم اطراف چشم، تورم شكم و قوزك پا از نشانه های این بیماری هستند. فرد در این حالت قادر به مقاومت در برابر عفونت ها نیست.



ماراسموس: دربیماری ماراسموس بدن دچار کمبود هم پروتئین و هم كالری می شود ،‌ و مقدار هر دو در بدن ناكافی هستند. این بیماری معمولاً در كودكانی اتفاق می افتد كه زود از شیر گرفته می شوند و شیر خشك یا غذای كافی هم به آنها داده نمی شود. 


از دست دادن چربی زیر پوست و چربی عضلات از مشخصات ماراسموس است. در ماراسموس، بدن فرد برای تأمین انرژی از اندوخته پروتئین عضلات و ذخایر چربی استفاده می كند و در نتیجه شخص كاملاً لاغر (پوست و استخوان) می شود . 


گرد آوری ، ویرایش و نگارش : کاروک

طبقه بندی: تغذیه و سلامت،
برچسب ها: پرتئین، پرتئین حیوانی، پرتئین گیاهی، بیماری کواشیورکور، بیماری ماراسموس، رژیم غذایی، کربوهیدرات ها،

تاریخ ارسال : چهارشنبه 5 دی 1397 | نویسنده مطلب : افشین




  • paper | خرید بک لینک | میله